Onze collega Arno Klijbroek werd vrijdag 21 augustus geïnterviewd in het NOS Radio 1 Journaal over de gevolgen van de voortdurende Russische aanvallen op Oekraïne. Vanuit Kyiv vertelde hij over een ontwikkeling die steeds directer merkbaar wordt in het dagelijks leven: de Russische aanvallen op logistieke centra, opslagplaatsen en distributie-infrastructuur beginnen ook de voedselvoorziening te raken.
Waar Oekraïense supermarkten de afgelopen jaren, ondanks de oorlog, doorgaans goed bevoorraad waren, ontstaan nu op verschillende plaatsen problemen. Vooral groenten en fruit zijn minder beschikbaar, maar ook vlees, zuivel en andere basisproducten worden geraakt.
Lege schappen in supermarkten
Arno Klijbroek woont al bijna dertig jaar in Oekraïne en is vanuit Kyiv betrokken bij verschillende Nederlandse bedrijven en projecten. Natuurlijk is hij ook een van de initiatiefnemers van Stichting De Leeuw Kyiv. Tegen Radio 1 vertelde hij dat ook hij de gevolgen inmiddels zelf ziet.
“Dat is vooral groente en fruit. Wat je merkt, is dat de schappen gewoon vaak leeg zijn.”
Het gaat volgens Arno niet om alle supermarkten, maar vooral om een aantal van de grotere supermarktketens. De lege schappen zijn volgens hem het directe gevolg van de verwoesting van logistieke infrastructuur, vooral in de afgelopen maand.
Een kwart tot bijna een derde van de logistieke centra geraakt
De omvang van de schade is groot. Alleen al in de regio Kyiv is naar schatting 25 tot 30 procent van de moderne logistieke centra verwoest of zwaar beschadigd.
Dat heeft grote gevolgen. Moderne logistieke centra zijn essentieel voor de opslag en distributie van voedsel en andere goederen. Wanneer deze locaties worden vernietigd, kunnen bedrijven hun voorraden niet meer op de gebruikelijke manier opslaan en distribueren.
Arno legt uit dat bedrijven daarom steeds vaker noodgedwongen hun voorraden op trailers en vrachtwagens laten staan. Ook worden goederen bewust niet opgeslagen in logistieke centra die nog functioneren. Het risico dat ook daar een Russische aanval plaatsvindt, is simpelweg te groot.
Niet alleen Oekraïense producten worden getroffen
Een belangrijk deel van de goederen die via deze logistieke centra worden opgeslagen en verspreid, komt uit het buitenland. Ook Nederlandse bedrijven zijn daarbij betrokken.
Arno noemt het voorbeeld van een opslaglocatie van een grote importeur van koffie. Dat bedrijf werkte met een Nederlandse hoofdleverancier en verloor onlangs zijn volledige voorraad door een Russische aanval.
Volgens Arno wordt daarom vanuit Oekraïne een beroep gedaan op leveranciers in West-Europa, waaronder Nederland, om hun logistieke strategie aan te passen. In plaats van grote voorraden in Oekraïne aan te houden, kunnen leveranciers bijvoorbeeld voorraden in Nederland of elders in Europa beschikbaar houden en van daaruit rechtstreeks aan Oekraïense klanten leveren.
Rusland valt de voedselvoorziening al jaren aan
Volgens Arno is het aanvallen van de voedselvoorziening en logistieke infrastructuur geen nieuwe strategie van rusland. De aanvallen vinden volgens hem al jarenlang met regelmaat plaats, maar de intensiteit is de afgelopen maand sterk toegenomen.
Dat werd opnieuw duidelijk door een aanval vlak bij Kyiv, waarbij een opslaglocatie werd verwoest. Op die locatie had een Nederlandse leverancier in het verleden duizenden tonnen groenten opgeslagen. Op dat moment had hij er toevallig geen producten liggen. Daardoor bleef de Nederlandse leverancier een enorme schadepost bespaard. Maar volgens Arno is dat vooral geluk: het risico voor de voedselketen en voor bedrijven die in Oekraïne actief zijn, neemt snel toe.
Voorraad dichter bij de klant, maar met grotere risico’s
De situatie vraagt van bedrijven een compleet andere manier van werken. Waar het normaal efficiënt is om grote voorraden op één centrale locatie op te slaan, is dat in Oekraïne door de Russische aanvallen steeds riskanter.
Arno ziet daarom een ontwikkeling waarbij bedrijven kleinere lokale voorraden aanhouden en goederen vaker rechtstreeks vanuit Europa naar de eindklant in Oekraïne laten komen.
Dat betekent bijvoorbeeld dat een Nederlandse leverancier niet langer voor een maand voorraad in één Oekraïens distributiecentrum opslaat, maar veel vaker vanuit een Nederlandse of andere Europese opslaglocatie levert wanneer een bestelling binnenkomt.
Dat is niet alleen belangrijk voor de bevoorrading van Oekraïne. Arno wijst er ook op dat Nederlandse exporteurs hier zelf belang bij hebben. Als zij geen rekening houden met de veranderde omstandigheden, kunnen Oekraïense klanten besluiten niet langer goederen uit Nederland af te nemen omdat het risico op verlies van voorraden te groot is. Flexibiliteit kan er volgens hem juist voor zorgen dat Nederlandse bedrijven hun klanten in Oekraïne kunnen blijven bedienen.
Zorgen richting de winter
Arno kijkt ondertussen met zorg naar de komende maanden. Het gebrek aan luchtafweer maakt het voor Oekraïne moeilijk om de Russische raketaanvallen af te slaan. Hij beschrijft hoe zwaar de explosies zijn en hoe groot de verwoesting ter plaatse kan zijn.
Maar naast de voedselvoorziening dreigt volgens hem een nieuw probleem richting de winter. In Oekraïne wordt er rekening mee gehouden dat ook de energievoorziening opnieuw doelwit zal worden. De verwachting is dat elektriciteitsvoorzieningen en warmtecentrales, net als in eerdere winters, opnieuw onder Russische aanvallen kunnen komen te liggen.
Steun aan Oekraïne blijft noodzakelijk
Arno benadrukt dat de situatie voor Oekraïne steeds zwaarder wordt. Volgens hem is het noodzakelijk dat Europa Oekraïne blijft steunen en tegelijkertijd alles doet om ervoor te zorgen dat er uiteindelijk een einde komt aan de oorlog.
De ontwikkelingen rond de logistieke infrastructuur laten zien dat de gevolgen van de oorlog zich steeds verder uitstrekken. Russische aanvallen treffen niet alleen militaire doelen, maar hebben ook gevolgen voor de infrastructuur die nodig is om miljoenen Oekraïners dagelijks van voedsel en andere essentiële goederen te voorzien.
Het volledige interview met Arno Klijbroek was vrijdag te horen in het NOS Radio 1 Journaal.
Item over aangevallen distributiecentra in Oekraïne begint op 1:04:55.
